Δερματίτιδα: τύποι, συμπτώματα και σωστή καθημερινή φροντίδα

Posted by

21 Οκτωβρίου 2026

On 21 Οκτωβρίου 2026

Τελευταία ενημέρωση: Οκτώβριος 2026

Δερματίτιδα λέμε κάθε φλεγμονή του δέρματος. Συνήθως τη δείχνουν η φαγούρα, η κοκκινίλα, η ξηρότητα και το εξάνθημα. Δεν είναι μία πάθηση αλλά μια ομάδα από διαφορετικές καταστάσεις. Οι πιο συχνές είναι η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), η δερματίτιδα εξ επαφής και η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα. Σε αυτόν τον οδηγό θα δεις πώς ξεχωρίζουν, τι τις πυροδοτεί, τι προτείνουν σήμερα οι δερματολογικές οδηγίες και πώς να επιλέγεις προϊόντα όταν το δέρμα σου ερεθίζεται εύκολα.

Eneleo

Επίλεξε προσεκτικά τη φροντίδα του δέρματος

Ανακάλυψε φυσικά προϊόντα περιποίησης προσώπου και σώματος, με πληροφορίες για τα συστατικά τους, στο ηλεκτρονικό κατάστημα της Eneleo.

Δες το ηλεκτρονικό κατάστημα

TL;DR

Η δερματίτιδα είναι φλεγμονή του δέρματος με πολλές μορφές. Η ατοπική είναι χρόνια και έχει εξάρσεις και υφέσεις, ενώ η εξ επαφής οφείλεται σε κάποια ουσία που άγγιξε το δέρμα.
Τη διάγνωση τη βάζει ο δερματολόγος. Σε μια έξαρση, η ενυδατική κρέμα μόνη της συνήθως δεν φτάνει και χρειάζεται αντιφλεγμονώδης αγωγή με συνταγή.
Η καθημερινή φροντίδα μετράει πολύ: σύντομο μπάνιο με χλιαρό νερό, ήπιο καθαριστικό και μαλακτική κρέμα πάνω στο νωπό δέρμα.
«Φυσικό» δεν σημαίνει «χωρίς αλλεργία». Αρώματα και αιθέρια έλαια μπορεί να ερεθίσουν και ένα ευαίσθητο δέρμα.

Πίνακας περιεχομένων

Τι είναι η δερματίτιδα;
Οι βασικοί τύποι δερματίτιδας
Συμπτώματα: τι να προσέξεις
Τι πυροδοτεί μια έξαρση;
Πότε να δεις δερματολόγο
Πώς αντιμετωπίζεται: τι λένε οι οδηγίες
Καθημερινή φροντίδα για δέρμα με τάση για δερματίτιδα
Φυσικά καλλυντικά και δερματίτιδα: τι να προσέχεις στην ετικέτα
Η δική μας ματιά
Φροντίδα για το ήρεμο, ευαίσθητο δέρμα
Συχνές ερωτήσεις
Πηγές

Τι είναι η δερματίτιδα;

Η λέξη βγαίνει από το «δέρμα» και την κατάληξη «-ίτιδα», που σημαίνει φλεγμονή. Όταν το δέρμα φλεγμαίνει, η προστατευτική του στιβάδα, ο λεγόμενος φραγμός του δέρματος, εξασθενεί. Χάνει πιο εύκολα νερό, στεγνώνει και αφήνει πιο εύκολα να περάσουν ερεθιστικές ουσίες και μικρόβια. Από εκεί προέρχονται η φαγούρα και η κοκκινίλα.

Συχνά ακούς τις λέξεις «δερματίτιδα» και «έκζεμα» σαν να είναι το ίδιο πράγμα. Σε γενικές γραμμές είναι. Η Γαλλική Δερματολογική Εταιρεία χρησιμοποιεί τη λέξη έκζεμα ως γενικό όρο για δέρμα κόκκινο, πρησμένο, που ξεφλουδίζει και φαγουρίζει. Αναφέρει επίσης ότι η πιο συχνή μορφή του είναι η ατοπική δερματίτιδα.

Η δερματίτιδα δεν είναι μεταδοτική. Δεν «κολλάει» με το άγγιγμα, ούτε σημαίνει ότι δεν προσέχεις την υγιεινή σου.

Οι βασικοί τύποι δερματίτιδας

Πώς ξεχωρίζουμε τη μία μορφή από την άλλη; Ο πίνακας δίνει μια πρώτη εικόνα. Δεν αντικαθιστά την εξέταση από δερματολόγο.

Τύπος	Τι την προκαλεί	Πού εμφανίζεται συνήθως	Πώς εξελίσσεται
Ατοπική (έκζεμα)	Συνδυασμός κληρονομικότητας, ανοσοποιητικού και αδύναμου φραγμού	Πτυχές αγκώνων και γονάτων, πρόσωπο, λαιμός, χέρια	Χρόνια, με εξάρσεις και υφέσεις
Ερεθιστική εξ επαφής	Συχνή ή παρατεταμένη επαφή με ερεθιστικό (νερό, σαπούνια, απορρυπαντικά)	Κυρίως χέρια	Βελτιώνεται όταν σταματήσει η έκθεση
Αλλεργική εξ επαφής	Αλλεργία σε συγκεκριμένη ουσία (π.χ. νικέλιο, αρώματα, συντηρητικά)	Εκεί που ακούμπησε η ουσία	Επανέρχεται σε κάθε νέα επαφή
Σμηγματορροϊκή	Περιοχές με πολλούς σμηγματογόνους αδένες	Τριχωτό κεφαλής, φρύδια, πλάγια της μύτης, πίσω από τα αυτιά	Χρόνια, με εξάρσεις

Ατοπική δερματίτιδα

Η ατοπική δερματίτιδα ξεκινά συνήθως στην παιδική ηλικία, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε ενήλικες. Σύμφωνα με την Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ), νεότερες επιδημιολογικές έρευνες την τοποθετούν κοντά στο 3% των δερματοπαθειών και στο 20 έως 25% των παιδιών. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ατοπικής Δερματίτιδας, η ΕΔΑΕ είχε επισημάνει ότι σχεδόν οι μισές περιπτώσεις (45%) διαγιγνώσκονται στους πρώτους έξι μήνες ζωής.

Το βασικό της χαρακτηριστικό είναι οι κύκλοι. Υπάρχουν περίοδοι που το δέρμα φαίνεται σχεδόν φυσιολογικό και περίοδοι έξαρσης, με έντονη φαγούρα και κόκκινες, τραχιές πλάκες.

Δερματίτιδα εξ επαφής

Το NHS την περιγράφει ως μορφή εκζέματος που προκαλείται από την επαφή με μια συγκεκριμένη ουσία. Χωρίζεται σε δύο είδη. Η ερεθιστική είναι η πιο συχνή. Κατά την ΕΔΑΕ, ανάμεσα στους παράγοντες που την προκαλούν είναι το νερό, ο ιδρώτας, το υγρό περιβάλλον, τα καθαριστικά δέρματος, τα καλλυντικά και τα αντισηπτικά. Η αλλεργική εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό «μάθει» να αντιδρά σε μια ουσία, οπότε κάθε νέα επαφή φέρνει ξανά το εξάνθημα.

Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα

Εμφανίζεται εκεί όπου το δέρμα παράγει περισσότερο σμήγμα. Τη βλέπεις σαν κοκκινίλα με λιπαρά, κιτρινωπά λέπια στο τριχωτό της κεφαλής, στα φρύδια και στα πλάγια της μύτης. Στην ήπια μορφή της είναι η γνωστή πιτυρίδα. Και εδώ η αντιμετώπιση ξεκινά από τη διάγνωση του δερματολόγου, γιατί μοιάζει με άλλες παθήσεις, όπως η ψωρίαση.

Συμπτώματα: τι να προσέξεις

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο. Αυτά που συναντάμε πιο συχνά είναι:

Φαγούρα (κνησμός), συχνά πιο έντονη το βράδυ.
Κοκκινίλα ή, σε πιο σκούρα επιδερμίδα, περιοχές καφέ, μωβ ή γκρι.
Ξηρότητα και ξεφλούδισμα, με αίσθηση ότι το δέρμα «τραβάει».
Σκάσιμο ή ραγάδες, κυρίως στα χέρια.
Μικρές φουσκάλες που μπορεί να βγάζουν υγρό, στις πιο έντονες εξάρσεις.
Πάχυνση του δέρματος σε σημεία που ξύνονται συχνά για μεγάλο διάστημα.

Το ξύσιμο ανακουφίζει για λίγο, όμως τραυματίζει τον φραγμό του δέρματος και φέρνει ακόμη περισσότερη φαγούρα. Οι γιατροί το λένε κύκλο φαγούρας και ξυσίματος. Η ανασκόπηση Cochrane για τα μαλακτικά εξηγεί ότι η θεραπεία στοχεύει να σταματήσει αυτόν τον κύκλο, γιατί εκεί οφείλεται μεγάλο μέρος της βλάβης και του κινδύνου μόλυνσης.

Τι πυροδοτεί μια έξαρση;

Κάθε δέρμα έχει τα δικά του «ενοχλητικά». Αν κρατάς για μερικές εβδομάδες ένα απλό ημερολόγιο, θα δεις πιο εύκολα τι ταιριάζει στη δική σου περίπτωση. Οι πιο συνηθισμένοι παράγοντες είναι:

Πολύ ζεστό νερό και πολύωρα μπάνια, που αφαιρούν τα φυσικά λιπίδια του δέρματος.
Σαπούνια και αφρόλουτρα με έντονο αφρισμό ή αλκαλικό pH.
Αρώματα, είτε σε καλλυντικά είτε σε μαλακτικά ρούχων.
Μάλλινα ή συνθετικά υφάσματα που τρίβουν το δέρμα.
Ιδρώτας και ζέστη, κάτι που στην Ελλάδα το καλοκαίρι το νιώθουμε έντονα.
Ξηρός αέρας, από το καλοριφέρ τον χειμώνα ή το κλιματιστικό το καλοκαίρι.
Άγχος. Η Γαλλική Δερματολογική Εταιρεία αναφέρει ότι, όπου χρειάζεται, η αντιμετώπιση περιλαμβάνει και ψυχολογική υποστήριξη για τις εξάρσεις που σχετίζονται με το στρες.
Συχνό πλύσιμο χεριών και αντισηπτικά, ιδίως σε επαγγέλματα όπως κομμώτριες, νοσηλευτές, μάγειρες και εργαζόμενοι στην καθαριότητα.

Πότε να δεις δερματολόγο

Πήγαινε σε δερματολόγο αν το εξάνθημα δεν υποχωρεί σε λίγες μέρες, αν η φαγούρα σε ξυπνά τη νύχτα ή αν δεν ξέρεις τι το προκάλεσε. Αν βλέπεις κιτρινωπές κρούστες, πύον, πόνο ή πυρετό, πήγαινε την ίδια μέρα, γιατί μπορεί να υπάρχει μόλυνση. Το ίδιο ισχύει όταν το εξάνθημα εμφανίζεται σε βρέφος ή απλώνεται γρήγορα.

Αν υποψιάζεσαι αλλεργία σε κάποια ουσία, ρώτησε τον δερματολόγο για επιδερμικές δοκιμασίες (patch tests). Δείχνουν σε ποια συστατικά αντιδρά το δέρμα σου, ώστε να τα αποφεύγεις στο εξής.

Πώς αντιμετωπίζεται: τι λένε οι οδηγίες

Η ατοπική δερματίτιδα είναι η μορφή με τις πιο αναλυτικές ευρωπαϊκές οδηγίες, γι’ αυτό σταθήκαμε σε αυτήν. Η Γαλλική Δερματολογική Εταιρεία εξηγεί ότι δεν «θεραπεύεται» με μια σύντομη αγωγή. Με σωστή μακροχρόνια διαχείριση, όμως, μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο και να επιτρέψει μια σχεδόν φυσιολογική καθημερινότητα.

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες EuroGuiDerm του 2025 περιγράφουν δύο τρόπους αντιμετώπισης:

Θεραπεία στην έξαρση (reactive). Ο γιατρός συνταγογραφεί αντιφλεγμονώδη φάρμακα για το δέρμα, όπως κορτικοστεροειδή ή αναστολείς καλσινευρίνης, στις περιοχές που έχουν φλεγμονή.
Προληπτική θεραπεία (proactive). Σε όσους έχουν συχνές υποτροπές, τα ίδια φάρμακα μπαίνουν δύο φορές την εβδομάδα στα σημεία που είχαν προσβληθεί παλιότερα, για να μην ξαναρχίσει η έξαρση.

Ανησυχείς για την κορτιζόνη; Δεν είσαι η μόνη. Οι ίδιες οδηγίες προτείνουν να συζητάς τέτοιους φόβους ανοιχτά με τον γιατρό σου, ώστε να ακολουθείς σωστά τη θεραπεία. Μη σταματάς και μην αλλάζεις συνταγογραφημένη αγωγή μόνη σου.

Εξίσου σημαντικός είναι ο χρόνος. Η Γαλλική Δερματολογική Εταιρεία συστήνει να ξεκινάς την αγωγή που σου έχει δώσει ο γιατρός με τα πρώτα σημάδια, όταν το δέρμα γίνεται ροζ και τραχύ, και όχι όταν η έξαρση έχει πια φουντώσει.

Τι ρόλο παίζουν οι ενυδατικές κρέμες; Είναι η βάση της φροντίδας, αλλά στην οξεία φάση δεν αρκούν μόνες τους. Η ανασκόπηση Cochrane δείχνει ότι ο συνδυασμός μαλακτικών με αντιφλεγμονώδη αγωγή ελέγχει τη φλεγμονή και τη φαγούρα καλύτερα από κάθε μία μόνη της.

Καθημερινή φροντίδα για δέρμα με τάση για δερματίτιδα

Αυτά τα βήματα βοηθούν τον φραγμό του δέρματος να ανακάμψει και συμπληρώνουν την αγωγή του γιατρού σου. Βασίζονται στις κλινικές συστάσεις του 2025 της Ινδικής Δερματολογικής Εταιρείας (IADVL) για την ατοπική δερματίτιδα.

Χλιαρό νερό, σύντομο μπάνιο. Οι συστάσεις μιλούν για νερό 27 έως 30 °C και μπάνιο περίπου 5 έως 7 λεπτών. Το καθημερινό μπάνιο επιτρέπεται, αρκεί να ακολουθεί ενυδάτωση.
Ήπιο καθαριστικό. Απόφυγε τα αλκαλικά σαπούνια. Προτίμησε καθαριστικό με pH 5 έως 6, χωρίς άρωμα και με λίγο αφρό.
Στέγνωμα με ταμπονάρισμα. Πιέζεις απαλά την πετσέτα πάνω στο δέρμα αντί να το τρίβεις.
Ενυδάτωση στο νωπό δέρμα. Βάλε τη μαλακτική κρέμα μέσα σε λίγα λεπτά από το μπάνιο, πριν το δέρμα στεγνώσει και «τραβήξει». Στα αγγλικά η τεχνική λέγεται «soak and smear».
Αρκετή ποσότητα. Ο κανόνας της μονάδας δακτύλου (FTU) βοηθά: η κρέμα που χωράει στην άκρη του δείκτη, περίπου 0,5 g, καλύπτει επιφάνεια ίση με δύο παλάμες ενήλικα.
Βαμβακερά ρούχα και ήπιο απορρυπαντικό, χωρίς μαλακτικό με έντονο άρωμα.
Νύχια κοντά, ώστε το ξύσιμο, αν γίνει, να κάνει μικρότερη ζημιά.

Για μια πιο αναλυτική ρουτίνα, ο οδηγός μας για την περιποίηση του ευαίσθητου δέρματος και τα βήματα σωστού καθαρισμού περιγράφουν πρακτικά κάθε στάδιο.

Φυσικά καλλυντικά και δερματίτιδα: τι να προσέχεις στην ετικέτα

Πολλές γυναίκες με ευαίσθητο δέρμα στρέφονται στα φυσικά καλλυντικά, και αυτό είναι κατανοητό. Λιγότερα συστατικά και καθαρές συνθέσεις κάνουν πιο εύκολο να καταλάβεις τι βάζεις στο δέρμα σου. Υπάρχει όμως μια αλήθεια που οφείλουμε να πούμε: «φυσικό» δεν σημαίνει «χωρίς αλλεργία».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις οδηγίες της για τους ισχυρισμούς των καλλυντικών, ορίζει ότι ενδείξεις όπως «υποαλλεργικό» δεν εγγυώνται ότι δεν θα υπάρξει καμία αντίδραση. Η αντίδραση στα συστατικά διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η Επιτροπή έχει επίσης δημοσιεύσει κατάλογο με αναγνωρισμένα αλλεργιογόνα αρωμάτων. Σε αυτόν περιλαμβάνονται ουσίες όπως η κιτράλη (citral), που υπάρχουν φυσικά σε πολλά αιθέρια έλαια.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:

Σε έξαρση, κράτα τη ρουτίνα όσο πιο απλή γίνεται. Μην δοκιμάζεις νέα προϊόντα, ειδικά με αιθέρια έλαια, σε δέρμα που έχει φλεγμονή.
Διάβασε τη λίστα INCI. Αν ο δερματολόγος έχει εντοπίσει κάποια ουσία στην οποία αντιδράς, ψάξε την ονομαστικά.
Κάνε δοκιμή πριν από κάθε νέο προϊόν. Βάλε λίγη ποσότητα στο εσωτερικό του πήχη για μερικές μέρες, σε περίοδο ύφεσης. Αν έχεις διαγνωσμένη αλλεργία εξ επαφής, ρώτησε πρώτα τον δερματολόγο σου.
Ένα νέο προϊόν τη φορά. Έτσι, αν υπάρξει αντίδραση, ξέρεις τι την προκάλεσε.

Περισσότερες ιδέες θα βρεις στις συμβουλές μας για ευαίσθητο δέρμα και στο άρθρο μας για τα οφέλη και την ασφάλεια της φυσικής περιποίησης.

Η δική μας ματιά

Στην Eneleo φτιάχνουμε φυσικά καλλυντικά σε πιστοποιημένο εργαστήριο, με βιολογικά συστατικά από δική μας καλλιέργεια, χωρίς parabens, σιλικόνες και συνθετικά. Γι’ αυτό καταλαβαίνουμε γιατί μια γυναίκα με ερεθισμένο δέρμα ψάχνει απλές, διάφανες συνθέσεις. Η εμπειρία μας, όμως, μας έχει μάθει και κάτι ακόμη: η δερματίτιδα είναι ιατρική κατάσταση και η διάγνωση και η θεραπεία της ανήκουν στον δερματολόγο.

Ο ρόλος ενός καλού καλλυντικού είναι άλλος. Στηρίζει την καθημερινή φροντίδα, όταν το δέρμα είναι ήρεμο, με συστατικά που ξέρεις από πού προέρχονται. Γι’ αυτό δίνουμε πλήρη πληροφόρηση για την προέλευση των πρώτων υλών μας. Θέλουμε να μπορείς να διαβάσεις τη σύνθεση, να τη δείξεις στον γιατρό σου και να αποφασίσεις με σιγουριά. Δεν θα σου υποσχεθούμε ότι ένα φυσικό προϊόν «θεραπεύει» τη δερματίτιδα. Πιστεύουμε ότι η συνειδητή επιλογή ξεκινά από την ειλικρινή ενημέρωση.

— Eneleo

Φροντίδα για το ήρεμο, ευαίσθητο δέρμα

Όταν η έξαρση έχει περάσει και ο δερματολόγος σου δεν έχει αντίρρηση, μπορείς να επιστρέψεις σε μια ρουτίνα που σέβεται το δέρμα σου. Η Σειρά Precious της Eneleo είναι η σειρά μας για τη φροντίδα του προσώπου. Παρασκευάζεται στο πιστοποιημένο εργαστήριό μας, με βιολογικά συστατικά δικής μας παραγωγής, είναι cruelty-free και έρχεται σε οικολογική συσκευασία. Αν θέλεις να τη γνωρίσεις σε μικρότερη ποσότητα, υπάρχει και το Precious Travel Kit, που είναι ιδανικό για τη δοκιμή στον πήχη που περιγράψαμε. Όλα τα προϊόντα μας θα τα βρεις στο κατάστημα της Eneleo.

Συχνές ερωτήσεις

Η δερματίτιδα είναι κολλητική;

Όχι. Η δερματίτιδα δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, ούτε με το άγγιγμα ούτε με κοινή χρήση πετσετών. Αν όμως το δέρμα μολυνθεί από το ξύσιμο, τη μόλυνση πρέπει να την αντιμετωπίσει γιατρός.

Περνάει ποτέ η ατοπική δερματίτιδα;

Σε πολλά παιδιά βελτιώνεται με τα χρόνια, ενώ σε άλλους ανθρώπους συνεχίζει και στην ενήλικη ζωή. Είναι χρόνια πάθηση με εξάρσεις και υφέσεις. Με σωστή αγωγή από δερματολόγο και σταθερή ενυδάτωση, οι περισσότεροι άνθρωποι την κρατούν υπό έλεγχο.

Μπορώ να βάζω ενυδατική κρέμα αντί για την κρέμα που μου έδωσε ο γιατρός;

Όχι στην έξαρση. Η ενυδατική στηρίζει τον φραγμό του δέρματος, αλλά δεν σβήνει μόνη της τη φλεγμονή. Οι δύο κρέμες δουλεύουν καλύτερα μαζί. Για το πώς και πότε να τις συνδυάσεις, ρώτησε τον δερματολόγο σου.

Τα φυσικά καλλυντικά είναι ασφαλή για δέρμα με δερματίτιδα;

Μπορεί να είναι καλή επιλογή για την καθημερινή φροντίδα σε περίοδο ύφεσης, όμως κανένα καλλυντικό, φυσικό ή συμβατικό, δεν εγγυάται ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση. Διάβασε τη σύνθεση, πρόσεξε αρώματα και αιθέρια έλαια και κάνε πρώτα δοκιμή σε μικρή περιοχή.

Πώς καταλαβαίνω αν έχω δερματίτιδα εξ επαφής;

Το σημάδι είναι ότι το εξάνθημα εμφανίζεται εκεί όπου το δέρμα ακούμπησε κάτι: κάτω από ένα ρολόι, στο σημείο όπου έβαλες νέα κρέμα, στα χέρια μετά το καθάρισμα. Για να βεβαιωθείς και να βρεις την ουσία που φταίει, ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει επιδερμικές δοκιμασίες.

Blog