Τι σημαίνει κάθε ένδειξη στην ετικέτα των καλλυντικών

Φυσικό, βιολογικό, vegan, cruelty-free, «χωρίς parabens», ένα βαζάκι με το 12M δίπλα του: τι σημαίνει πραγματικά καθεμία από αυτές τις ενδείξεις; Η σύντομη απάντηση είναι ότι μερικές από αυτές ορίζονται από τον νόμο και μερικές όχι. Τα σύμβολα και η λίστα συστατικών ακολουθούν αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες. Οι λέξεις «φυσικό» και «βιολογικό» όμως δεν έχουν επίσημο νομικό ορισμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οπότε αυτό που εγγυώνται εξαρτάται από την εταιρεία και από το αν υπάρχει πιστοποίηση. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε μαζί, όρο προς όρο, τι υπόσχεται η ετικέτα, τι δεν υπόσχεται και πώς το ελέγχεις εσύ πριν αγοράσεις.

Συνοπτικά

• Τα σύμβολα στη συσκευασία (βαζάκι με μήνες, κλεψύδρα) και η λίστα συστατικών είναι υποχρεωτικά και ρυθμίζονται από τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 1223/2009.
• Οι όροι «φυσικό» και «βιολογικό» δεν έχουν νομικό ορισμό στην ΕΕ. Είναι ισχυρισμοί που πρέπει να είναι αληθείς και τεκμηριωμένοι.
• «Vegan» σημαίνει χωρίς ζωικά συστατικά. «Cruelty-free» σημαίνει χωρίς δοκιμές σε ζώα. Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
• Στην ΕΕ οι δοκιμές καλλυντικών σε ζώα απαγορεύονται, άρα το «cruelty-free» έχει περισσότερο νόημα για προϊόντα που πωλούνται και σε άλλες αγορές.
• Η πιο αξιόπιστη απόδειξη είναι η λίστα συστατικών και μια πιστοποίηση από ανεξάρτητο φορέα.

Πίνακας περιεχομένων

• Γιατί μια ετικέτα θέλει «μετάφραση»
• Τι σημαίνει «φυσικό» καλλυντικό
• Τι σημαίνει «βιολογικό» καλλυντικό
• Τι σημαίνει vegan και τι cruelty-free
• Οι όροι της ετικέτας με μια ματιά
• Τι σημαίνουν τα σύμβολα στη συσκευασία
• Τι σημαίνουν τα «χωρίς» στη συσκευασία
• Πώς διαβάζεις μια ετικέτα σε πέντε βήματα
• Η δική μας ματιά
• Φυσική περιποίηση με διαφάνεια
• Συχνές ερωτήσεις
• Πηγές

Γιατί μια ετικέτα θέλει «μετάφραση»

Στην ετικέτα ενός καλλυντικού συνυπάρχουν δύο ειδών πληροφορίες. Η πρώτη κατηγορία είναι οι υποχρεωτικές ενδείξεις: η λίστα συστατικών, η διάρκεια ζωής, η ποσότητα, ο υπεύθυνος του προϊόντος. Αυτές τις ορίζει ο Κανονισμός (ΕΚ) 1223/2009 για τα καλλυντικά, που ισχύει σε όλες τις χώρες της ΕΕ, άρα και στην Ελλάδα.

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι ισχυρισμοί, δηλαδή όσα γράφει η μάρκα για να περιγράψει το προϊόν της: «φυσικό», «βιολογικό», «vegan», «χωρίς χημικά», «για ευαίσθητες επιδερμίδες». Για αυτούς δεν υπάρχει λίστα με επίσημους ορισμούς. Υπάρχουν όμως κοινά κριτήρια. Σύμφωνα με το τεχνικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ισχυρισμούς, ο Κανονισμός (ΕΕ) 655/2013 ζητά από κάθε ισχυρισμό να πληροί έξι κριτήρια:

1. Νομική συμμόρφωση: δεν επιτρέπεται να παρουσιάζεται ως ιδιαίτερο πλεονέκτημα κάτι που είναι απλώς υποχρέωση του νόμου.
2. Αλήθεια: ό,τι λέγεται για το προϊόν πρέπει να ισχύει.
3. Τεκμηρίωση: η εταιρεία πρέπει να μπορεί να το αποδείξει.
4. Ειλικρίνεια: η περιγραφή δεν υπερβάλλει.
5. Δικαιοσύνη: δεν υποτιμά τους ανταγωνιστές ούτε νόμιμα συστατικά.
6. Τεκμηριωμένη απόφαση: ο καταναλωτής καταλαβαίνει τι αγοράζει.

Αυτό σημαίνει ότι μια μάρκα δεν μπορεί να γράψει ό,τι θέλει. Σημαίνει επίσης ότι ο ίδιος όρος μπορεί να έχει διαφορετικό περιεχόμενο από εταιρεία σε εταιρεία. Εδώ ακριβώς χρειάζεται η δική σου ματιά.

Τι σημαίνει «φυσικό» καλλυντικό

Η λέξη «φυσικό» είναι ίσως η πιο συχνή στα ράφια και η πιο ασαφής. Όπως εξηγεί ο φορέας πιστοποίησης NATRUE στις συχνές ερωτήσεις του, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει νομικός ορισμός για «φυσικό» ή «βιολογικό» καλλυντικό και στην ΕΕ και οι δύο όροι αντιμετωπίζονται ως ισχυρισμοί.

Στην πράξη, «φυσικό» συνήθως σημαίνει ότι τα συστατικά προέρχονται από φυτά, ορυκτά ή άλλες πηγές της φύσης και έχουν υποστεί ήπια επεξεργασία. Το πόσο μεγάλο μέρος της σύνθεσης είναι πράγματι φυσικό όμως δεν το λέει η λέξη μόνη της. Ένα προϊόν μπορεί να έχει ένα φυτικό εκχύλισμα σε μικρή ποσότητα και να το προβάλλει έντονα στη συσκευασία.

Πώς ξεχωρίζεις ένα πραγματικά φυσικό προϊόν;

• Κοίτα τα πρώτα πέντε ή έξι συστατικά της λίστας. Εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος της σύνθεσης.
• Αναζήτησε λατινικές ονομασίες φυτών, όπως Olea Europaea Fruit Oil (ελαιόλαδο) ή Rosmarinus Officinalis Leaf Extract (δεντρολίβανο).
• Δες αν η εταιρεία δίνει ποσοστό φυσικών συστατικών ή αν υπάρχει σήμα από ανεξάρτητο φορέα.

Αν θέλεις να εμβαθύνεις, θα βρεις περισσότερα στον οδηγό μας για το τι είναι τα φυσικά καλλυντικά και στο πώς να αναγνωρίζεις φυσικά συστατικά στη λίστα INCI.

Τι σημαίνει «βιολογικό» καλλυντικό

«Βιολογικό» αφορά τον τρόπο καλλιέργειας των πρώτων υλών: φυτά που καλλιεργούνται χωρίς συνθετικά φυτοφάρμακα και λιπάσματα, σύμφωνα με τους κανόνες της βιολογικής γεωργίας. Για τα τρόφιμα και τα αγροτικά προϊόντα υπάρχουν αυστηροί κανόνες. Για το τελικό καλλυντικό όμως, όπως και με το «φυσικό», δεν υπάρχει ενιαίος νομικός ορισμός στην ΕΕ.

Το ίδιο ισχύει και εκτός Ευρώπης. Στις ΗΠΑ, ο FDA σημειώνει ότι δεν ορίζει τον όρο «organic» για τα καλλυντικά, και ότι τα αγροτικά συστατικά μπορούν να πιστοποιηθούν ως βιολογικά βάσει του αμερικανικού προγράμματος βιολογικής παραγωγής του Υπουργείου Γεωργίας.

Γι’ αυτό, όταν διαβάζεις «βιολογικό», ρώτα δύο πράγματα:

• Ποιο μέρος είναι βιολογικό; Συχνά η λίστα σημειώνει με αστερίσκο τα συστατικά από βιολογική καλλιέργεια. Ένα προϊόν μπορεί να έχει βιολογικό έλαιο και ταυτόχρονα άλλα συστατικά που δεν είναι.
• Ποιος το επιβεβαιώνει; Η πιστοποίηση από ανεξάρτητο οργανισμό σημαίνει ότι κάποιος τρίτος έχει ελέγξει την προέλευση και τη σύνθεση με συγκεκριμένα κριτήρια.

Το περιοδικό του κλάδου Cosmetics Business σημειώνει ότι η πιστοποίηση δεν είναι νομική υποχρέωση, αλλά είναι ένας σαφής τρόπος να επικοινωνηθεί ένας τέτοιος ισχυρισμός. Για το πώς λειτουργούν οι φορείς και τι ελέγχουν, διάβασε τον οδηγό μας για τη βιολογική πιστοποίηση στα καλλυντικά.

Τι σημαίνει vegan και τι cruelty-free

Αυτοί οι δύο όροι μπερδεύονται πολύ συχνά, γιατί εμφανίζονται συχνά μαζί. Περιγράφουν όμως διαφορετικά πράγματα.

Vegan

Τα vegan προϊόντα δεν περιέχουν ζωικά συστατικά ούτε παράγωγα ζώων. Συστατικά που συναντάς σε μη vegan καλλυντικά είναι το μέλι, το κερί μέλισσας (Cera Alba), η λανολίνη από το μαλλί του προβάτου, το κολλαγόνο ζωικής προέλευσης και το καρμίνιο (CI 75470), μια κόκκινη χρωστική από έντομα. Ένα vegan προϊόν τα αντικαθιστά με φυτικές επιλογές, για παράδειγμα φυτικά κεριά ή φυτικά έλαια. Περισσότερα θα βρεις στο άρθρο μας τι σημαίνει vegan καλλυντικό.

Cruelty-free

Το cruelty-free σημαίνει ότι το προϊόν και τα συστατικά του δεν δοκιμάστηκαν σε ζώα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυτό είναι ήδη νόμος: ο Κανονισμός 1223/2009 απαγορεύει τις δοκιμές σε ζώα για τελικά καλλυντικά και για τα συστατικά τους, καθώς και την κυκλοφορία προϊόντων που δοκιμάστηκαν σε ζώα για να τηρήσουν τις απαιτήσεις του, με την πλήρη απαγόρευση να ισχύει από τις 11 Μαρτίου 2013.

Σε άλλες αγορές τα πράγματα διαφέρουν. Στις ΗΠΑ, ο FDA εξηγεί για τις ενδείξεις «Cruelty-Free» ότι δεν υπάρχει νομικός ορισμός τους, οπότε οι εταιρείες τις χρησιμοποιούν με τον δικό τους τρόπο.

Μπορεί ένα προϊόν να είναι cruelty-free αλλά όχι vegan; Ναι. Μια κρέμα με κερί μέλισσας που δεν δοκιμάστηκε ποτέ σε ζώα είναι cruelty-free, αλλά δεν είναι vegan. Αν σε ενδιαφέρουν και τα δύο, ψάξε και τις δύο ενδείξεις.

Οι όροι της ετικέτας με μια ματιά

Τι σημαίνουν τα σύμβολα στη συσκευασία

Τα σύμβολα είναι το πιο σταθερό κομμάτι της ετικέτας, γιατί τα ορίζει ο Κανονισμός 1223/2009. Αυτά θα συναντήσεις πιο συχνά:

Το ανοιχτό βαζάκι με αριθμό (PAO)

Ένα σχέδιο με ανοιχτό καπάκι και έναν αριθμό, όπως 6M ή 12M, δείχνει πόσους μήνες μπορείς να χρησιμοποιείς το προϊόν αφού το ανοίξεις. Το 12M σημαίνει 12 μήνες από το πρώτο άνοιγμα. Καλό είναι να σημειώνεις με ένα μαρκαδόρο την ημερομηνία που ανοίγεις ένα σέρουμ ή μια κρέμα.

Η κλεψύδρα

Όταν ένα προϊόν έχει διάρκεια ζωής μικρότερη από 30 μήνες, ο κανονισμός ζητά να αναγράφεται ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας, συνήθως δίπλα σε ένα σύμβολο κλεψύδρας. Αφορά το κλειστό προϊόν.

Το βιβλίο με το χέρι

Όταν δεν χωρούν όλες οι πληροφορίες στη συσκευασία, αυτό το σύμβολο σε παραπέμπει σε φυλλάδιο, ετικέτα ή καρτελάκι που συνοδεύει το προϊόν.

Η λίστα συστατικών (INCI)

Τα συστατικά γράφονται με κοινές διεθνείς ονομασίες, γνωστές ως INCI, και με φθίνουσα σειρά βάρους: το πρώτο υπάρχει στη μεγαλύτερη ποσότητα. Τα συστατικά κάτω από 1% μπορούν να γράφονται με οποιαδήποτε σειρά μετά από τα υπόλοιπα. Οι ενώσεις αρώματος εμφανίζονται ως parfum ή aroma, και τα νανοϋλικά σημειώνονται με τη λέξη [nano] σε αγκύλες. Για το πώς διαβάζεις μια τέτοια λίστα χωρίς άγχος, δες τον οδηγό μας για το πώς διαβάζεις τα συστατικά.

Τι σημαίνουν τα «χωρίς» στη συσκευασία

«Χωρίς parabens», «χωρίς σιλικόνες», «χωρίς θειικά άλατα»: οι ενδείξεις αυτές λένε απλώς ότι ένα συγκεκριμένο συστατικό λείπει. Είναι χρήσιμες αν θέλεις να αποφύγεις κάτι συγκεκριμένο, για παράδειγμα αν προτιμάς φυτικά έλαια αντί για σιλικόνες στα μαλλιά ή στο πρόσωπο.

Το τεχνικό έγγραφο της Επιτροπής περιλαμβάνει ειδικές οδηγίες και για τους ισχυρισμούς «χωρίς», ώστε να μην παραπλανούν. Για παράδειγμα, δεν θα έπρεπε να βλέπεις «χωρίς» για ένα συστατικό που ούτως ή άλλως απαγορεύεται στα καλλυντικά.

Και κάτι ακόμα: η φράση «χωρίς χημικά» δεν πρέπει να διαβάζεται κυριολεκτικά. Κάθε ουσία, ακόμη και το νερό ή το ελαιόλαδο, είναι χημική ένωση. Όταν μια μάρκα φυσικών καλλυντικών λέει «χωρίς χημικά», εννοεί συνήθως χωρίς συνθετικές ουσίες, όπως συνθετικά συντηρητικά, σιλικόνες ή συνθετικά αρώματα. Τα οφέλη των προϊόντων χωρίς συνθετικά τα αναλύουμε σε ξεχωριστό άρθρο.

Πώς διαβάζεις μια ετικέτα σε πέντε βήματα

Την επόμενη φορά που κρατάς ένα καλλυντικό στα χέρια σου, στο κατάστημα ή στη σελίδα ενός e-shop, δοκίμασε αυτή τη σειρά:

1. Ξεκίνα από την πίσω πλευρά. Η μπροστινή πλευρά είναι για το μάρκετινγκ. Η λίστα συστατικών λέει την αλήθεια.
2. Διάβασε τα πρώτα συστατικά. Αν ένα προϊόν προβάλλει «με έλαιο τριαντάφυλλου» και το έλαιο βρίσκεται στο τέλος της λίστας, η ποσότητά του είναι μικρή.
3. Ψάξε αστερίσκους και υποσημειώσεις. Δείχνουν ποια συστατικά είναι βιολογικά ή φυσικής προέλευσης.
4. Έλεγξε τα σύμβολα. Το PAO σου λέει πόσο θα κρατήσει μετά το άνοιγμα. Η κλεψύδρα σου λέει πότε λήγει το κλειστό προϊόν.
5. Αναζήτησε τη διαφάνεια της εταιρείας. Μια σοβαρή μάρκα εξηγεί από πού προέρχονται οι πρώτες ύλες και πού παρασκευάζονται τα προϊόντα.

Αν έχεις γνωστή αλλεργία ή ευαισθησία σε κάποιο συστατικό, π.χ. σε αιθέρια έλαια ή σε συγκεκριμένα αρώματα, η λέξη «φυσικό» δεν σε προστατεύει από μόνη της, γιατί και τα φυσικά συστατικά μπορεί να ερεθίσουν. Σε αυτή την περίπτωση έλεγξε τη λίστα με τον δερματολόγο σου και κάνε πρώτα δοκιμή σε μικρή περιοχή του δέρματος, όπως στο εσωτερικό του αγκώνα.

Η δική μας ματιά

Στην Eneleo φτιάχνουμε φυσικά καλλυντικά, οπότε βλέπουμε καθημερινά πόση σύγχυση προκαλούν οι λέξεις της ετικέτας. Πιστεύουμε ότι η απάντηση στο «τι σημαίνει» δεν πρέπει να την ψάχνει μόνη της η καταναλώτρια. Πρέπει να τη δίνει η ίδια η μάρκα.

Γι’ αυτό, για εμάς «φυσικό» σημαίνει κάτι συγκεκριμένο. Χρησιμοποιούμε συστατικά από δική μας βιολογική καλλιέργεια, χωρίς συνθετικές ουσίες, parabens και σιλικόνες. Τα προϊόντα μας παρασκευάζονται σε πιστοποιημένο εργαστήριο, είναι cruelty-free και συσκευάζονται με οικολογικά υλικά. Και δίνουμε πλήρη πληροφόρηση για την προέλευση των πρώτων υλών, γιατί θεωρούμε ότι η διαφάνεια είναι το πιο σίγουρο αντίδοτο στο greenwashing.

Η συμβουλή μας είναι απλή: μην εμπιστεύεσαι μια λέξη, εμπιστεύσου όσα μπορείς να ελέγξεις. Μια μάρκα που δεν έχει τίποτα να κρύψει θα σου δείξει τη λίστα συστατικών, θα σου πει από πού έρχονται και θα απαντήσει στις ερωτήσεις σου.

— Eneleo

Φυσική περιποίηση με διαφάνεια

Αν ψάχνεις προϊόντα όπου η ετικέτα σημαίνει ακριβώς αυτό που γράφει, ξεκίνα από τη Σειρά Precious για την περιποίηση του προσώπου, με προϊόντα όπως το Precious Elixir Oil και το Precious Eyes Serum για την περιοχή των ματιών. Για το σώμα, η σειρά κατά της κυτταρίτιδας ακολουθεί την ίδια φιλοσοφία: φυσικά συστατικά, χωρίς συνθετικά, από το δικό μας πιστοποιημένο εργαστήριο.

Συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει το 12M στα καλλυντικά;

Σημαίνει ότι το προϊόν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για 12 μήνες αφού το ανοίξεις. Το σύμβολο λέγεται PAO (Period After Opening) και έχει τη μορφή ανοιχτού βάζου. Ο χρόνος μετράει από το πρώτο άνοιγμα, όχι από την ημερομηνία αγοράς.

Είναι το ίδιο το vegan με το cruelty-free;

Όχι. Vegan σημαίνει ότι το προϊόν δεν περιέχει ζωικά συστατικά, ενώ cruelty-free σημαίνει ότι δεν δοκιμάστηκε σε ζώα. Ένα προϊόν μπορεί να είναι το ένα χωρίς το άλλο, π.χ. μια κρέμα με μέλι που δεν δοκιμάστηκε σε ζώα.

Τι σημαίνει «φυσικό» αν δεν υπάρχει νομικός ορισμός;

Σημαίνει ότι η εταιρεία ισχυρίζεται πως τα συστατικά προέρχονται από τη φύση, και ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να είναι αληθής και τεκμηριωμένος σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά κριτήρια. Το πόσο φυσικό είναι το προϊόν το καταλαβαίνεις από τη λίστα συστατικών και από τυχόν πιστοποίηση ανεξάρτητου φορέα.

Τι σημαίνει ο αστερίσκος στη λίστα συστατικών;

Συνήθως παραπέμπει σε μια υποσημείωση στο τέλος της λίστας, που εξηγεί ότι τα συγκεκριμένα συστατικά προέρχονται από βιολογική καλλιέργεια ή είναι φυσικής προέλευσης. Διάβασε πάντα την υποσημείωση, γιατί εκεί γράφεται τι ακριβώς εννοεί η μάρκα.

Τι σημαίνει parfum στα συστατικά;

Το parfum ή aroma είναι η κοινή ονομασία για τις ενώσεις αρώματος του προϊόντος. Μπορεί να είναι συνθετικές ή φυσικές, π.χ. αιθέρια έλαια. Αν έχεις ευαισθησία στα αρώματα, ρώτησε τη μάρκα από τι αποτελείται ή προτίμησε προϊόντα χωρίς άρωμα.

Πηγές

• Κανονισμός (ΕΚ) 1223/2009 για τα καλλυντικά προϊόντα, EUR-Lex
• Τεχνικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ισχυρισμούς στα καλλυντικά
• NATRUE, Συχνές ερωτήσεις
• FDA, “Organic” Cosmetics
• FDA, “Cruelty Free”/“Not Tested on Animals”
• Cosmetics Business, A guide to certified formulation

Προτεινόμενα

• Τι Είναι Υποαλλεργικά Καλλυντικά: Ολοκληρωμένος Οδηγός
• Μάθετε να διαβάζετε ετικέτες καλλυντικών: οδηγός 2026
• Αντιαλλεργικά Καλλυντικά: Πλήρης Οδηγός για Ασφαλή Περιποίηση
• Πώς να αναγνωρίσετε φυσικά συστατικά σε καλλυντικά