Τσουκνίδα για την τριχόπτωση: τι ισχύει και πώς τη χρησιμοποιείς

Η τσουκνίδα είναι από τα πιο γνωστά βότανα για τα μαλλιά στην ελληνική παράδοση. Εκεί που μπορεί πράγματι να σε βοηθήσει είναι η φροντίδα του τριχωτού: κυρίως όταν είναι λιπαρό ή έχει πιτυρίδα, γιατί ένα καθαρό και ισορροπημένο τριχωτό είναι καλύτερη βάση για υγιή μαλλιά. Δεν έχει όμως αποδειχθεί σε ανθρώπους ότι η τσουκνίδα μόνη της σταματά την τριχόπτωση ή μεγαλώνει καινούργια μαλλιά. Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε μαζί τι δείχνουν πραγματικά τα στοιχεία, ποιες μορφές τσουκνίδας υπάρχουν, πώς φτιάχνεις ένα απλό ξέβγαλμα με ασφάλεια και πότε η τριχόπτωση θέλει δερματολόγο και όχι βότανα.

Συνοπτικά

• Η τσουκνίδα έχει μακρά παραδοσιακή χρήση στη φροντίδα των μαλλιών. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων την αναγνωρίζει ως παραδοσιακό φυτικό φάρμακο για το λιπαρό (σμηγματορροϊκό) δέρμα.
• Οι μελέτες για την τριχόπτωση έχουν γίνει κυρίως σε κύτταρα ή με μείγματα πολλών βοτάνων. Δεν αποδεικνύουν ότι η τσουκνίδα μόνη της θεραπεύει την τριχόπτωση.
• Η πιο απλή χρήση είναι ένα ξέβγαλμα από φύλλα τσουκνίδας σε βραστό νερό. Μην τρίβεις ποτέ φρέσκια τσουκνίδα στο δέρμα.
• Κάνε πάντα δοκιμή σε μικρή περιοχή πριν από νέο προϊόν ή αφέψημα. Αν σκέφτεσαι συμπλήρωμα, ρώτα πρώτα γιατρό ή φαρμακοποιό.
• Η ξαφνική, κατά τόπους ή επίμονη απώλεια μαλλιών θέλει δερματολογική εξέταση.

Πίνακας περιεχομένων

• Τι είναι η τσουκνίδα και γιατί τη συνδέουμε με τα μαλλιά
• Τι δείχνουν τα στοιχεία μέχρι σήμερα
• DHT, βιταμίνες και «θρέψη των ριζών»: τι ισχύει
• Οι μορφές της τσουκνίδας για τα μαλλιά
• Πώς φτιάχνεις ξέβγαλμα τσουκνίδας βήμα βήμα
• Ασφαλής χρήση: τι να προσέχεις
• Πότε η τριχόπτωση θέλει γιατρό
• Η τσουκνίδα σε μια φυσική ρουτίνα για τα μαλλιά
• Η δική μας ματιά
• Συχνές ερωτήσεις
• Πηγές

Τι είναι η τσουκνίδα και γιατί τη συνδέουμε με τα μαλλιά

Η τσουκνίδα (Urtica dioica και Urtica urens) φυτρώνει σχεδόν παντού στην Ελλάδα: σε χωράφια, σε άκρες δρόμων, κοντά σε ρυάκια. Οι περισσότεροι την ξέρουμε από το τσούξιμο που προκαλούν οι λεπτές τρίχες στα φύλλα της. Στην κουζίνα της γιαγιάς ήταν όμως και χορτόπιτα, σούπα και τσάι.

Στη φροντίδα των μαλλιών χρησιμοποιούνται δύο μέρη του φυτού:

• Τα φύλλα και το υπέργειο μέρος (στα λατινικά herba), που είναι η πιο συνηθισμένη πρώτη ύλη για εγχύματα, ξεβγάλματα και εκχυλίσματα σε σαμπουάν.
• Η ρίζα (radix), που αναφέρεται στις λαϊκές συνταγές ως αφέψημα για λούσιμο.

Η σύνδεση με τα μαλλιά δεν είναι καινούργια. Στην αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων για τη ρίζα τσουκνίδας, η λαϊκή χρήση αφεψήματος ρίζας ως σαμπουάν κατά της τριχόπτωσης και της πιτυρίδας καταγράφεται μαζί με λοσιόν και πλύσεις μαλλιών κατά της πιτυρίδας. Η παράδοση λοιπόν υπάρχει και είναι πολύ παλιά. Το ερώτημα που θέτεις, όμως, είναι πιο συγκεκριμένο: βοηθά πραγματικά στην τριχόπτωση;

Τι δείχνουν τα στοιχεία μέχρι σήμερα

Για να απαντήσουμε με ειλικρίνεια, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τρία πράγματα: την παραδοσιακή χρήση, τις εργαστηριακές μελέτες και τις κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.

Η παραδοσιακή χρήση έχει επίσημη αναγνώριση

Η Επιτροπή Φυτικών Φαρμάκων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) έχει μονογραφία για το υπέργειο μέρος της τσουκνίδας. Εκεί η τσουκνίδα αναγνωρίζεται ως παραδοσιακό φυτικό φάρμακο για σμηγματορροϊκές καταστάσεις του δέρματος, δηλαδή για δέρμα με αυξημένη παραγωγή σμήγματος. “Παραδοσιακό” σημαίνει ότι η ένδειξη στηρίζεται στη μακρόχρονη, ασφαλή χρήση και όχι σε κλινικές δοκιμές αποτελεσματικότητας.

Αυτό εξηγεί γιατί τόσα προϊόντα με τσουκνίδα απευθύνονται σε λιπαρό τριχωτό. Είναι η χρήση με την πιο σταθερή βάση.

Οι μελέτες για την τριχόπτωση είναι κυρίως εργαστηριακές

Κάποιες προκλινικές μελέτες δείχνουν ότι εκχυλίσματα τσουκνίδας μπορεί να επηρεάζουν κύτταρα των θυλάκων της τρίχας ή ότι περιέχουν β-σιτοστερόλη, ουσία που θεωρητικά συνδέεται με την ανάπτυξη της τρίχας. Είναι ενδιαφέροντα ευρήματα. Ένα αποτέλεσμα σε κύτταρα στο εργαστήριο, όμως, δεν σημαίνει αυτόματα ότι το ίδιο θα συμβεί στο τριχωτό σου.

Οι λίγες μελέτες σε ανθρώπους εξετάζουν συνήθως σύνθετα φυτικά παρασκευάσματα, όπου η τσουκνίδα είναι ένα συστατικό ανάμεσα σε πολλά. Έτσι δεν μπορούμε να πούμε τι οφείλεται στην τσουκνίδα και τι στα υπόλοιπα. Το συμπέρασμα είναι ότι η αποτελεσματικότητα της τσουκνίδας ως αυτόνομης θεραπείας για την τριχόπτωση δεν έχει αποδειχθεί κλινικά. Και το OnMed σημειώνει ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα.

Τι συστήνουν οι δερματολόγοι

Σε ανασκόπηση για τους μύθους γύρω από την τριχόπτωση, οι συγγραφείς προτείνουν να καθοδηγούνται οι ασθενείς σε θεραπείες με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα και να αποφεύγονται πρακτικές με ανεπαρκή επιστημονικά δεδομένα. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι αν έχεις πραγματική τριχόπτωση, πρώτα βρίσκεις την αιτία με τον δερματολόγο. Η τσουκνίδα μπορεί να μπει δίπλα στη θεραπεία ως μέρος της καθημερινής φροντίδας του τριχωτού, όχι στη θέση της.

DHT, βιταμίνες και «θρέψη των ριζών»: τι ισχύει

Αν ψάξεις στο διαδίκτυο, θα βρεις τρεις ισχυρισμούς ξανά και ξανά. Ας τους δούμε έναν έναν.

«Η τσουκνίδα μπλοκάρει την DHT.» Η διυδροτεστοστερόνη (DHT) είναι η ορμόνη που συνδέεται με την ανδρογενετική αλωπεκία σε άνδρες και γυναίκες. Ο ισχυρισμός βγαίνει κυρίως από μελέτες για τη ρίζα τσουκνίδας και τον προστάτη και από εργαστηριακά δεδομένα. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι ένα ξέβγαλμα ή ένα σαμπουάν με τσουκνίδα μειώνει την DHT στο τριχωτό σου τόσο ώστε να σταματήσει την τριχόπτωση.

«Είναι γεμάτη βιταμίνες και μέταλλα, άρα θρέφει τις ρίζες.» Τα φύλλα τσουκνίδας περιέχουν πράγματι σίδηρο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο και βιταμίνες. Το ότι ένα φυτό περιέχει θρεπτικά συστατικά, όμως, δεν αποδεικνύει ότι όταν το βάζεις στο κεφάλι σου αυτά φτάνουν στον θύλακα και τον “θρέφουν”. Αν υποψιάζεσαι έλλειψη σιδήρου ή βιταμινών, η απάντηση είναι μια εξέταση αίματος.

«Αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος στο τριχωτό.» Δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η τοπική εφαρμογή τσουκνίδας αυξάνει την αιμάτωση του τριχωτού. Το ήπιο μασάζ την ώρα που απλώνεις ένα ξέβγαλμα είναι ευχάριστο. Μην το θεωρείς όμως θεραπεία.

Γιατί λοιπόν τόσες γυναίκες λένε ότι τα μαλλιά τους είναι καλύτερα με την τσουκνίδα; Μια λογική εξήγηση είναι ότι το τριχωτό ισορροπεί: λιγότερη λιπαρότητα, λιγότερη πιτυρίδα, μαλλιά που μένουν φρέσκα περισσότερες μέρες. Αυτό είναι πραγματικό όφελος για τη φροντίδα. Απλώς δεν είναι το ίδιο με τη θεραπεία της τριχόπτωσης.

Οι μορφές της τσουκνίδας για τα μαλλιά

Η τσουκνίδα κυκλοφορεί σε πολλές μορφές. Ο πίνακας σε βοηθά να διαλέξεις τη σωστή για σένα.

Το The Issue αναφέρει επίσης σαμπουάν και conditioner με λάδι τσουκνίδας και την κατανάλωσή της ως τσάι. Όποια μορφή κι αν διαλέξεις, η λίστα συστατικών σου λέει περισσότερα από τη διαφήμιση. Αν θέλεις να μάθεις να την “διαβάζεις”, δες τον οδηγό μας για το πώς αναγνωρίζεις φυσικά συστατικά στην ετικέτα.

Πώς φτιάχνεις ξέβγαλμα τσουκνίδας βήμα βήμα

Το ξέβγαλμα είναι ο πιο απλός τρόπος να δοκιμάσεις την τσουκνίδα στο σπίτι. Η μέθοδος που περιγράφεται συνήθως είναι η εξής:

1. Βρες ξερά φύλλα τσουκνίδας. Τα παίρνεις από βοτανοπωλείο ή φαρμακείο, καθαρά και χωρίς ψεκασμούς. Αν μαζέψεις φρέσκια, φόρα γάντια.
2. Ρίξε τα φύλλα σε βραστό νερό. Μια κουταλιά της σούπας ξερά φύλλα σε ένα με δύο φλιτζάνια νερό είναι μια συνηθισμένη αναλογία για έγχυμα. Σκέπασε το σκεύος.
3. Άφησέ το να πάρει τα συστατικά του για 10 με 15 λεπτά και μετά σούρωσέ το καλά.
4. Άφησέ το να κρυώσει τελείως. Ποτέ ζεστό στο τριχωτό.
5. Απλωσέ το από τις ρίζες ως τις άκρες, κάνοντας ελαφρύ μασάζ με τις άκρες των δαχτύλων.
6. Λούσου κανονικά με το σαμπουάν σου.

Αυτή η σειρά, πρώτα ξέβγαλμα και μετά λούσιμο, είναι αυτή που περιγράφει το The Issue για το ξέβγαλμα με τσουκνίδα. Πολλές γυναίκες το χρησιμοποιούν και ως τελευταίο ξέβγαλμα μετά το σαμπουάν.

Πόσο συχνά; Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη συχνότητα ή διάρκεια για την τριχόπτωση. Ένα λογικό ξεκίνημα είναι μία με δύο φορές την εβδομάδα, πάντα στις μέρες που λούζεσαι. Δεν χρειάζεται καθημερινό αφέψημα ή καθημερινό μασάζ με λάδι τσουκνίδας. Παρακολούθησε πώς αντιδρά το τριχωτό σου και σταμάτα αν δεις ερεθισμό.

Πόσο κρατά; Το έγχυμα είναι φρέσκο βότανο σε νερό, χωρίς συντηρητικά. Φτιάξε όσο χρειάζεσαι για μία χρήση, ή κράτησέ το στο ψυγείο το πολύ για μία με δύο μέρες.

Ασφαλής χρήση: τι να προσέχεις

Η τσουκνίδα είναι φυτό, και “φυσικό” δεν σημαίνει ότι ταιριάζει σε όλους. Λίγοι απλοί κανόνες σε προστατεύουν.

• Μην τρίβεις φρέσκια τσουκνίδα στο δέρμα. Οι τρίχες των φύλλων προκαλούν το γνωστό τσούξιμο και κοκκίνισμα. Για το τριχωτό χρησιμοποιείς μόνο έγχυμα, αφέψημα ή έτοιμο προϊόν.
• Κάνε δοκιμή σε μικρή περιοχή. Πριν από νέο προϊόν ή πρώτο ξέβγαλμα, βάλε λίγο πίσω από το αυτί ή στο εσωτερικό του αγκώνα και περίμενε 24 ώρες. Η δοκιμή σε μικρή περιοχή του δέρματος συστήνεται για να αποκλείσεις ανεπιθύμητες αντιδράσεις.
• Πρόσεξε τα σημάδια ερεθισμού. Τοπικά μπορεί να εμφανιστεί φαγούρα, κάψιμο ή εξάνθημα. Αν συμβεί, ξέβγαλε με χλιαρό νερό και σταμάτα τη χρήση.
• Ευαίσθητο ή ερεθισμένο τριχωτό; Αν έχεις ήδη κοκκινίλες, πληγές ή έκζεμα στο κεφάλι, μην προσθέτεις νέα βότανα πριν μιλήσεις με δερματολόγο. Περισσότερα για την ήπια φροντίδα θα βρεις στις συμβουλές για ευαίσθητο δέρμα.
• Τσάι και συμπληρώματα από το στόμα. Πριν ξεκινήσεις συμπλήρωμα τσουκνίδας, δείξε το συγκεκριμένο προϊόν σε γιατρό ή φαρμακοποιό. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν έχεις κάποια πάθηση, αν παίρνεις φάρμακα, αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις.
• Μάτια. Το ξέβγαλμα δεν πρέπει να μπει στα μάτια. Γείρε το κεφάλι προς τα πίσω όταν το ρίχνεις.

Πότε η τριχόπτωση θέλει γιατρό

Το να χάνεις μερικές τρίχες κάθε μέρα είναι φυσιολογικό. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που η σωστή κίνηση είναι ο δερματολόγος και όχι η αναζήτηση βοτάνων.

Κατά το Mayo Clinic για την τριχόπτωση, ζήτα ιατρική εκτίμηση όταν:

• η τριχόπτωση είναι επίμονη και σε ανησυχεί,
• η απώλεια είναι ξαφνική ή κατά τόπους (π.χ. στρογγυλά κενά),
• βλέπεις πολύ περισσότερες τρίχες από ό,τι συνήθως στη βούρτσα ή στο λούσιμο.

Μην καθυστερείς επίσης αν έχεις επίμονη φλεγμονή, πόνο, λέπια ή σημάδια ουλής στο τριχωτό.

Τι θα κάνει ο δερματολόγος; Σύμφωνα με την American Academy of Dermatology, θα πάρει ιστορικό, θα εξετάσει το τριχωτό και την τρίχα, και μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος ή βιοψία αν υποψιάζεται νόσο, έλλειψη βιταμινών, ορμονική διαταραχή ή λοίμωξη. Η κλινική οδηγία του NHS Scotland για την αλωπεκία σημειώνει ότι στη διάχυτη τριχόπτωση μπορεί να χρειαστεί έλεγχος με γενική αίματος, φερριτίνη και θυρεοειδή.

Πολλές αιτίες, όπως η έλλειψη σιδήρου, ο θυρεοειδής, το έντονο στρες ή η τριχόπτωση μετά από εγκυμοσύνη, αντιμετωπίζονται όταν εντοπιστούν. Γι’ αυτό η διάγνωση έρχεται πρώτη. Η τσουκνίδα και η φυσική φροντίδα έρχονται δίπλα της.

Η τσουκνίδα σε μια φυσική ρουτίνα για τα μαλλιά

Αν το τριχωτό σου είναι λιπαρό ή έχει τάση για πιτυρίδα, η τσουκνίδα μπορεί να γίνει ένα ήπιο κομμάτι της εβδομαδιαίας φροντίδας σου. Μια απλή ρουτίνα μοιάζει κάπως έτσι:

1. Ήπιο σαμπουάν με απλή, κατανοητή σύνθεση, χωρίς σιλικόνες που βαραίνουν τις ρίζες.
2. Ξέβγαλμα τσουκνίδας μία με δύο φορές την εβδομάδα για το τριχωτό.
3. Λίγο φυτικό έλαιο μόνο στις άκρες, αν είναι ξηρές, και όχι στις λιπαρές ρίζες. Δες περισσότερα για τα φυσικά έλαια στα μαλλιά, τα οφέλη και τη σωστή χρήση τους.
4. Ήπιο χτένισμα με φαρδιά χτένα στα βρεγμένα μαλλιά και λιγότερο ζεστό σεσουάρ.
5. Υπομονή και παρατήρηση. Η τρίχα μεγαλώνει αργά, γι’ αυτό κάθε αλλαγή στη ρουτίνα θέλει μερικές εβδομάδες για να τη δεις.

Στην Eneleo φτιάχνουμε φυσικά, βιολογικά και vegan καλλυντικά για πρόσωπο, σώμα και μαλλιά, σε πιστοποιημένο εργαστήριο, με συστατικά από δική μας βιολογική καλλιέργεια, χωρίς parabens και σιλικόνες. Όλα είναι cruelty-free και σε οικολογική συσκευασία, και για κάθε πρώτη ύλη σού λέμε από πού προέρχεται.

Αν θέλεις να συμπληρώσεις τη ρουτίνα σου με φυσική περιποίηση, δες την κατηγορία Μαλλιά & Σώμα στο e-shop μας.

Η δική μας ματιά

Η τσουκνίδα είναι ένα από τα φυτά που αγαπάμε περισσότερο, γιατί δείχνει τι μπορεί να προσφέρει η ελληνική φύση στην καθημερινή περιποίηση. Πιστεύουμε όμως ότι η φυσική ομορφιά ξεκινά από την ειλικρίνεια: για να διαλέξεις σωστά, χρειάζεται να ξέρεις τι κάνει ένα φυτό και τι όχι.

Γι’ αυτό στην Eneleo δίνουμε σημασία στη διαφάνεια. Καλλιεργούμε βιολογικά οι ίδιοι τα συστατικά μας, παρασκευάζουμε τα προϊόντα μας σε πιστοποιημένο εργαστήριο και σου λέμε ανοιχτά από πού προέρχεται κάθε πρώτη ύλη. Δεν χρησιμοποιούμε συνθετικά, parabens και σιλικόνες, ώστε η σύνθεση να είναι καθαρή και κατανοητή.

Βλέπουμε τη φυσική φροντίδα των μαλλιών ως σταθερή καθημερινή συνήθεια: ήπιος καθαρισμός, σεβασμός στο τριχωτό, φυτικά έλαια εκεί που χρειάζονται. Και όταν η τριχόπτωση σε ανησυχεί, σε ενθαρρύνουμε να δεις πρώτα δερματολόγο. Η φυσική περιποίηση στέκεται δίπλα στη σωστή διάγνωση και δεν την αντικαθιστά.

Eneleo

Συχνές ερωτήσεις

Σταματά η τσουκνίδα την τριχόπτωση;

Δεν έχει αποδειχθεί σε κλινικές μελέτες ότι η τσουκνίδα μόνη της σταματά την τριχόπτωση. Τα θετικά ευρήματα αφορούν κυρίως εργαστηριακές μελέτες ή μείγματα βοτάνων. Μπορεί όμως να βοηθήσει στη φροντίδα ενός λιπαρού τριχωτού, κάτι που αναγνωρίζεται ως παραδοσιακή χρήση.

Μπορώ να χρησιμοποιώ ξέβγαλμα τσουκνίδας κάθε μέρα;

Δεν χρειάζεται. Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη συχνότητα, και μία με δύο φορές την εβδομάδα, στις μέρες που λούζεσαι, είναι ένα λογικό ξεκίνημα. Αν δεις φαγούρα ή κοκκίνισμα, σταμάτα τη χρήση.

Ταιριάζει η τσουκνίδα και σε ξηρά μαλλιά;

Η τσουκνίδα συνδέεται κυρίως με το λιπαρό τριχωτό. Αν τα μαλλιά σου είναι ξηρά, βάλε το ξέβγαλμα μόνο στις ρίζες και φρόντισε τα μήκη με λίγο φυτικό έλαιο ή ένα ήπιο conditioner.

Το τσάι τσουκνίδας βοηθά τα μαλλιά από μέσα;

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι το τσάι τσουκνίδας μειώνει την τριχόπτωση. Αν θέλεις να το πίνεις συστηματικά ή να πάρεις συμπλήρωμα, ρώτα πρώτα γιατρό ή φαρμακοποιό, ειδικά αν παίρνεις φάρμακα, είσαι έγκυος ή θηλάζεις.

Σε πόσο καιρό θα δω αποτέλεσμα;

Στο τριχωτό, μια αλλαγή στη λιπαρότητα μπορεί να φανεί μέσα σε λίγες εβδομάδες σταθερής χρήσης. Για την τριχόπτωση δεν υπάρχει υπόσχεση χρόνου. Αν η απώλεια συνεχίζεται ή αυξάνεται, κλείσε ραντεβού με δερματολόγο.

Πηγές

• European Union herbal monograph on Urtica dioica L.; Urtica urens L., herba (EMA)
• Assessment report on Urtica dioica L., Urtica urens L., radix (EMA)
• Hair Loss Myths, J Drugs Dermatol (Medscape)
• Τριχόπτωση: Ποια βότανα βοηθούν στην ανάπτυξη των μαλλιών (OnMed)
• Τριχόπτωση: Βράσε αυτά τα φύλλα για πλούσια και πυκνά μαλλιά (The Issue)
• Hair loss: Symptoms and causes (Mayo Clinic)
• Hair loss: Diagnosis and treatment (American Academy of Dermatology)
• Alopecia, Dermatology pathways (NHS Scotland Right Decisions)

Προτεινόμενα

• Βότανα για την τριχόπτωση: οδηγός φυσικής φροντίδας
• Δαφνέλαιο για την τριχόπτωση: τι μπορεί να κάνει και τι όχι